ARTYKUŁY
Grób rodziny Sachowiczów
3750
2015-07-24

Na iłżeckim cmentarzu starym pochowanych jest wiele zasłużonych i znamienitych ludzi, o których niestety wciąż wiemy bardzo mało. Należą do nich także osoby, których potomstwo dzięki pracy i zasługom na polach różnych dziedzin zyskało sławę w Polsce i zagranicą. Grób małżeństwa Sachowicz przypomina o korzeniach dwóch wybitnych dziewiętnastowiecznych artystów, którzy urodzili się w Iłży.

fot. Nagrobek rodziny Sachowiczów. W tle jeden z najcenniejszych nagrobków na cmentarzu starym – pomnik wystawiony w 1846 po śmierci Alfonsa (niewymienionego z nazwiska). Fot. Łukasz Babula (2011 r.).

 

Rodzicami Jacentego i Grzegorza byli Józef i Katarzyna ze Śliwińskich. Więcej informacji na ich temat można zapewne zaczerpnąć z różnego rodzaju materiałów archiwalnych. Zawsze przydatnym i dostępnym archiwum jest cmentarz, a jednym z aktów jakie zostają wystawione po śmierci są informacje umieszczone na nagrobku. Pomnik rodziny Sachowiczów znajduje się w głębi kwatery z zabytkowymi nagrobkami, po prawej stronie od alei prowadzącej od bramy głównej (od ulicy Radomskiej). Jest to wykonany z piaskowca w drugiej połowie XIX wieku krzyż na postumencie. Na stopniu ustawiona jest trójczłonowa baza z uskokami na niej trzon z inskrypcjami nakryty profilowanym zwieńczeniem z wolutami, na nim kwadratowy cokolik, na którym ustawiony jest krucyfiks. Na trzonie wyryte są napisy - od frontu:


D. O. M
S: P: JÓZEF
SACHOWICZ
urod. d. 6 marca 1781
zmarł d. 14 mar. 1856 r.
Prosi o Westchnienie
do Boga
lewa strona (od południa):
ŚP ze Śliwińskich
Katarzyna
SACHOWICZ
urod: d: 23 list. 1791 r.
zmar: 28 Maja 1861
Spokój Jej popiołom

prawa strona (od północy):

ś: p: z Sachowiczów
FRANCISZKA
GRAJEWSKA
urod. d 3 Mar: 1826 r
zmarła d: 26 gru: 1869 r.
Spokój Jej popiołom


Urodzeni jeszcze w niepodległej Polsce małżonkowie prawdopodobnie całe życie spędzili w Iłży. Niewiadomym jest gdzie mieszkali, ani czym się zajmowali, ale z pewnością należeli do (chyba) zamożnej jak na tamtej czasy klasy mieszczańskiej. Stać ich było na kształcenie synów, a ich młodo zmarła córka wżeniła się w zasłużoną dla Iłży i znaczną wśród mieszczaństwa rodzinę Grajewskich.
Jeżeli nagrobek został wystawiony po śmierci Józefa, czyli w roku 1856, to jest to dziesiąty najstarszy nagrobek na iłżeckim cmentarzu starym, i jeden z siedmiu wystawionych w latach pięćdziesiątych XIX wieku. Charakterystyczne dla tego pomnika jest przede wszystkim zwieńczenie z wolutami, występujące od początku lat pięćdziesiątych XIX wieku i dość popularne w następnych dekadach tego stulecia. Brak zdobnictwa oraz przedstawień treści symbolicznych sprawia wrażenie skromności i oszczędności w środkach wyrazu na jaki zdecydowali się fundatorzy. Inskrypcje również są bardzo oszczędne w treści. Epitafium Józefa zaczyna się skrótem D. O. M. co po rozwinięciu tłumaczy się z łaciny jako: Bogu Najlepszemu, Największemu. W drugiej połowie XIX wieku stosowanie tej „formuły początkowej" jest już bardzo rzadkie. Przeważnie stosowane jest śp. (prawie zawsze błędnie pisane jako ś. p. lub w jeszcze innych wariantach).

W napisach jest kilka niekonsekwencji. Są to jednak nieznaczne błędy dotyczące pisowni wielkich i małych liter oraz, pisowni skrótów lub ich braku np. odnoszącego się do daty (brak skrótu r. po dacie rocznej). Inskrypcja dotycząca Józefa zakończona jest zwrotem Prosi o Westchnienie do Boga, czyli prośba ta skierowana jest do przechodniów/czytelników o modlitwę, w domyśle za jego, czyli Józefa, duszę. Zastępowanie słowa modlitwa metaforą westchnienie jest bardzo powszechne w dziewiętnastowiecznych tekstach nagrobnych. Inskrypcje dotyczące kobiet zakończone są zapożyczonym z niemieckiego zwrotem Spokój jej Popiołom co w języku niemieckim zapisywane jest jako: Friede ihrer Asche (w skrócie: F. I. A.). Jest to zatem kalka, z interesującym faktem. W języku niemieckim rzeczowniki pisane są z wielkiej litery. W tym przypadku jednak mamy do czynienia nie z bezwzględnym naśladownictwem, ale z szacunkiem jaki należy się osobie zmarłej. Popioły to metafora odnosząca się do prochów, a więc do ciała zmarłego, ciała z którym obcowali jej bliscy i w którym mieszkała jej dusza. Znamienne jest również rozmieszczenie epigrafów.

Tekst dotyczący Józefa, zmarłego najwcześniej, umieszczony jest na froncie nagrobka, natomiast tekst dotyczący jego żony po lewej stronie, czyli po prawej stronie pomnika. Być może w zamyśle fundatorów miało to oznaczać i podkreślać ważna rolę jaką w życiu Józefa pełniła Katarzyna. Może to też być przypadek, ale porównując rozmieszczenia napisów na innych nagrobkach , hipoteza „prawej ręki" może być prawdopodobna.

Nagrobek zachowany jest w stanie dobrym, ale wymaga konserwacji ze względu na obecność flory (mech, glony) oraz łuszczenia się warstw wierzchnich. Podstawa krucyfiksu oraz dolna część pionowej belki jest uszkodzona. Wymiany wymaga metalowy dybel, który przez korozję rozsadza kamień. Inskrypcje są czytelne. Pomnik wpisany jest do ewidencji zabytków.


Kim zaś byli Jacenty i Grzegorz? Jeżeli czytelnicy wyrażą zainteresowanie, następny artykuł będzie właśnie o nich wraz z fotografiami ich nagrobków.

 

(c) tekst i zdjęcia Łukasz Babula
powrót
ilza
Ogłoszenia
Sprzedam alufelgi 17 cali
Witam, sprzedam 4 szt. alufelgi 17‘ (opony R17/225/45) - 5 śrub - założone były przy VW Golf 4 (pasują do Passata, Audi) Alufelgi są proste, nie mają bicia, z oponami - dwie opony jeszcze posłużą jeden sezon cena 430zl Cena do uzgodnienia.
Tomek, Iłża
Tel.: 509-139-815
sprzedam mieszkanie
Sprzedam mieszkanie Sprzedam mieszkanie 40 m2 na os. Zuchowiec, duża kawalerka z balkonem, przedzielona na dwa pokoje, duża kuchnia. Mieszkanie po remoncie. Tel.505-476-156
Ilza, os.Zuchowiec
Tel.: 505476156
Wynajme Lokal
Wynajmę cały lokal po salonie fryzjersko kosmetycznym w Iłży na ul. Partyzantów 27, odnowiony po odbiorze sanepidu
Iłża, Partyzantów
Tel.: 723312399
Przyjmę na staż
Przyjmę na staż do sklepu Spożywczo-Przemysłowego w Iłży. Więcej informacji: tel. 783991912
Iłża
Tel.: 783991912
sprzedam lub wynajmę
SPRZEDAM LUB WYNAJMĘ MIESZKANIE W BLOKU W MIEJSCOWOŚCI PAKOSŁAW 2 POKOJE,KUCHNIA,ŁAZIENKA,PIWNICA, BUDYNEK GOSPODARCZY, DZIAŁKA, WIĘCEJ INFORMACJI POD PODANYM NUMEREM TEL.CENA DO UZGODNIENIA
Irena, Pakoslaw
E-mail.: 602817487
Poszukuję do wynajęcia
Witam poszukuję (kawalerki, lub mieszkania 2 pokoje) do wynajęcia. Jeżeli macie takie gniazdko lub wiecie kto może mieć proszę o kontakt.
Daria, Iłża
Tel.: 516927589
Sprzedam mieszkanie
Sprzedam mieszkanie 40 m2 na os. Zuchowiec, duża kawalerka z balkonem, duża kuchnia. Tel. 698680086
Robert Kumanowski, Iłża
Tel.: 698680086
Lokale na biura/gabinety
W nieruchomości trwa obecnie remont - istnieje możliwość dostosowania lokali pod indywidualne wymagania. Lokalizacja w Iłży (wysoki parter) pomiędzy osiedlami Staszica i Zuchowiec.
Piotr, Iłża, Jakubowskiego 2
Tel.: 505236180
E-mail.: fansoad@op.pl
Prace zaliczeniowe
Kończysz studia? Nie masz czasu/ochoty napisać pracy? Najwyższej jakości prace zaliczeniowe (semestralne, licencjackie, magisterskie i inne), pisane przez doświadczonego publicystę i bloggera.
Kraków, Owocowa
Tel.: 512675464
E-mail.: pracezaliczeniowe@spoko.pl
STAŻ
Przyjmę na staż oferta dla mężczyzny z obsługa komputera i ogólna wiedzą na temat budowy samochodów lub mężczyzny z uprawnieniami na wózek widłowy
Konrad, Iłża, Partyzantów 29
E-mail.: 601612271
Wszystkich on-line: 4
Gości: 4

Najwięcej on-line było 2018-06-10:
0 użytkowników i 222 gości
COPYRIGHT © 2013
All rights reserved by Polish regislation

Projekt i wykonanie H15.pl - Paweł Jadczak
Dołącz do nas
W związku ze zmianą prawną odnośnie przechowywania wrażliwych danych osobowych zmieniliśmy dział "Polityka Prywatności", zapraszamy do zapoznania się z działem.