ARTYKUŁY
Iłża na mapach z XVI, XVII i XVIII wieku.
2218
2016-02-13

Zaledwie mały punkcik oznaczony czterema literkami pośród gęstwiny nitek rzek i innych punkcików oraz symboli podpisanych nazwami miejscowości, których brzmienie jest znajome choć nieco dziwne i starodawne. Tak na mapie, a w rzeczywistości sprzed kilku wieków miasto tętniące życiem w cieniu baszty zamkowej. Łukasz Babula opisuje Iłżę na mapach sprzed kilku wieków!

Iłża na mapach z XVI, XVII i XVIII wieku.Iłża na mapach z XVI, XVII i XVIII wieku.Iłża na mapach z XVI, XVII i XVIII wieku.Iłża na mapach z XVI, XVII i XVIII wieku.Iłża na mapach z XVI, XVII i XVIII wieku.Iłża na mapach z XVI, XVII i XVIII wieku.Iłża na mapach z XVI, XVII i XVIII wieku.Iłża na mapach z XVI, XVII i XVIII wieku.Iłża na mapach z XVI, XVII i XVIII wieku.Iłża na mapach z XVI, XVII i XVIII wieku.

Opisy zdjęć:

(1) 1570 - Szwajcaria
(2) 1680 - Holandia
(3) 1736 - Anglia
(4) 1745 - Francja
(5) 1752 - Francja
(6) 1780 - Włochy
(7) 1787 - Anglia
(8) 1788 - Prusy
(9) 1796 - Anglia
(10) 1799 - Anglia.
(11) 1799 - Anglia

(Mapy uporządkowane są chronologicznie, nazwy państw oznaczają miejsce wydania).

 

Prezentowany w artykule zbiór map to wybór spośród map sporządzonych przez zagranicznych kartografów na przestrzeni trzech wieków. Wśród nich są mapy opracowane i wydane w Szwajcarii, Holandii, Anglii, Francji, Włoszech i ówczesnych Prusach. Są to tylko fragmenty, których ramy opierają się na Radomiu i Sandomierzu, i co stanowi jednocześnie skalę dla tych fragmentów, na których Iłża wypada mniej więcej w bliskości środka. Warto dodać, że autor trzeciej z kolei mapy, Herman Moll, zajmował się nie tylko światem rzeczywistym. Ten ceniony kartograf i wydawca opracował także mapy do Podróży Guliwera (Gulliver's Travels). Jaka szkoda, że ta znakomita książka Jonathana Swifta jest dziś już tak rzadko czytana.
Oprócz punktu oznaczającego położenie miasta widoczne są także symbole nawiązujące do znaczenia tego miasta w regionie i biorące się zapewne z jego charakteru. Na mapie nr 1, 2 i 8 są to symbole budynków, być może oznaczające kościoły zaś na mapie nr 9 jest to już tylko uproszczony wizerunek w postaci okręgu z krzyżem. Na pierwszej mapie nie zaznaczono jeszcze rzeki Iłżanki lecz na pozostałych jest już ona widoczna. Podpisana jest natomiast w tym zestawie tylko raz, na mapie nr 8 jako: Lsa Fl.(uss). Źródło Iłżanki oraz jej bieg przedstawiany jest dość niedokładnie i w zróżnicowany sposób. Tylko na dwóch ostatnich mapach jej początek - czyli okolice Świerczka - jest zbliżony do stanu faktycznego.


Na wszystkich mapach, oprócz mapy nr 6, nazwa miasta zapisywana jest jako: Ilza. Można dodać, że Ilza to także imię kobiece, zdrobnienie od Elisabeth czyli Elżbiety, zapisywane także w wariantach: Ilse, Ilsa.
Na pruskiej mapie z 1788 roku (8) w niedalekiej odległości od Iłży, na północny-wschód, zaznaczona jest miejscowość o nazwie Wulka. Jest to dzisiejsza Wólka Gonciarska (dawniej także - Ganciarska, Gąciarska), w niektórych źródłach nazywana także Maziarską. W rzeczywistości są to dwie miejscowości, które są położone obok siebie. Wieś ta ma bardzo stary rodowód wynikający przede wszystkim z tego, że jest ona położona na przecięciu ważnych szlaków komunikacyjnych. Jeden z tych szlaków widoczny jest na dwóch ostatnich mapach, a prowadził z Iłży przez Kazanów w kierunku Lublina. Wólka do dziś wykorzystuje swoje dogodne położenie o czym świadczy chociażby ilość funkcjonujących sklepów w bliskości skrzyżowania dróg ... Wieś kiedyś posiadała także młyn, położony blisko mostu, po którym do dziś zostały tylko fundamenty.


Interesującym zagadnieniem są błędy popełniane w lokalizacji niektórych miejscowości. Wnikliwy czytelnik z pewnością jej zauważy. Warto też zwrócić uwagę na położenie Świętego Krzyża (Łysej Góry) i jego nazewnictwo (Mons Sancti Crucis, Holy Cross, Monts de Sainte Croix). Należy dodać, że pasmo Gór Świętokrzyskich ze znajdującym się tam sanktuarium jest widoczne z baszty zamkowej w pogodne dni. W wydanych w 1799 roku mapach angielskich (10, 11) widnieje jeszcze jedna miejscowość, leżąca na pograniczy naszej gminy, o dość odległej historii powstania (pierwsza wzmianka w dokumentach przypada na pierwszą połowę XIV wieku). Jasieniec, dziś wieś składająca się z kilku części, zaznaczony jest przy trakcie biegnącym przez Wierzbnik, czyli późniejsze Starachowice w kierunku Kielc. Koniec XVIII wieku to zarazem koniec niepodległości Polski, która przestanie widnieć na mapach Europy a o jej dawnej świetności i wielkości będą świadczyć już tylko stare karty i tabule.

 

(c) tekst: Łukasz Babula
powrót
ilza
Ogłoszenia
Sprzedam alufelgi 17 cali
Witam, sprzedam 4 szt. alufelgi 17‘ (opony R17/225/45) - 5 śrub - założone były przy VW Golf 4 (pasują do Passata, Audi) Alufelgi są proste, nie mają bicia, z oponami - dwie opony jeszcze posłużą jeden sezon cena 430zl Cena do uzgodnienia.
Tomek, Iłża
Tel.: 509-139-815
sprzedam mieszkanie
Sprzedam mieszkanie Sprzedam mieszkanie 40 m2 na os. Zuchowiec, duża kawalerka z balkonem, przedzielona na dwa pokoje, duża kuchnia. Mieszkanie po remoncie. Tel.505-476-156
Ilza, os.Zuchowiec
Tel.: 505476156
Wynajme Lokal
Wynajmę cały lokal po salonie fryzjersko kosmetycznym w Iłży na ul. Partyzantów 27, odnowiony po odbiorze sanepidu
Iłża, Partyzantów
Tel.: 723312399
Przyjmę na staż
Przyjmę na staż do sklepu Spożywczo-Przemysłowego w Iłży. Więcej informacji: tel. 783991912
Iłża
Tel.: 783991912
sprzedam lub wynajmę
SPRZEDAM LUB WYNAJMĘ MIESZKANIE W BLOKU W MIEJSCOWOŚCI PAKOSŁAW 2 POKOJE,KUCHNIA,ŁAZIENKA,PIWNICA, BUDYNEK GOSPODARCZY, DZIAŁKA, WIĘCEJ INFORMACJI POD PODANYM NUMEREM TEL.CENA DO UZGODNIENIA
Irena, Pakoslaw
E-mail.: 602817487
Poszukuję do wynajęcia
Witam poszukuję (kawalerki, lub mieszkania 2 pokoje) do wynajęcia. Jeżeli macie takie gniazdko lub wiecie kto może mieć proszę o kontakt.
Daria, Iłża
Tel.: 516927589
Sprzedam mieszkanie
Sprzedam mieszkanie 40 m2 na os. Zuchowiec, duża kawalerka z balkonem, duża kuchnia. Tel. 698680086
Robert Kumanowski, Iłża
Tel.: 698680086
Lokale na biura/gabinety
W nieruchomości trwa obecnie remont - istnieje możliwość dostosowania lokali pod indywidualne wymagania. Lokalizacja w Iłży (wysoki parter) pomiędzy osiedlami Staszica i Zuchowiec.
Piotr, Iłża, Jakubowskiego 2
Tel.: 505236180
E-mail.: fansoad@op.pl
Prace zaliczeniowe
Kończysz studia? Nie masz czasu/ochoty napisać pracy? Najwyższej jakości prace zaliczeniowe (semestralne, licencjackie, magisterskie i inne), pisane przez doświadczonego publicystę i bloggera.
Kraków, Owocowa
Tel.: 512675464
E-mail.: pracezaliczeniowe@spoko.pl
STAŻ
Przyjmę na staż oferta dla mężczyzny z obsługa komputera i ogólna wiedzą na temat budowy samochodów lub mężczyzny z uprawnieniami na wózek widłowy
Konrad, Iłża, Partyzantów 29
E-mail.: 601612271
Wszystkich on-line: 10
Gości: 10

Najwięcej on-line było 2017-08-19:
0 użytkowników i 196 gości
COPYRIGHT © 2013
All rights reserved by Polish regislation

Projekt i wykonanie H15.pl - Paweł Jadczak
Dołącz do nas
Sponsor serwisu - Sklep Woda Staropolska